Inleiding

Algen hebben een belangrijke functie in de ecologie van wateren: zij produceren zuurstof, nemen voedingsstoffen (nutriënten) op en dienen als voedsel voor dierlijk plankton en andere dieren. Zij horen dus bij het plantenrijk en kunnen door middel van fotosynthese, koolstofdioxide omzetten in biomassa (glucose) en zuurstof.

Er zijn heel veel verschillende soorten algen. Een voorbeeld daarvan zijn de blauwalgen, die we in dit practicum gaan bestuderen.

Hoewel blauwalgen in staat zijn tot fotosynthese, horen zij bij het bacteriënrijk omdat hun cellen eenvoudiger zijn opgebouwd dan die van algen. Hun wetenschappelijke naam is cyanobacteriën . Blauwalgen behoren tot de oudste organismen op aarde (3,5 miljard jaar oud). Zij komen overal ter wereld voor, zowel in het zoete als zoute water en in de bodem.

Deze blauwalgen horen van nature in het water. Maar ze kunnen veel overlast veroorzaken. Een juiste combinatie van temperatuur, licht en voedingsstoffen in stilstaand water kan leiden tot massale groei van de blauwalgen.

Twee belangrijke voedingsstoffen die de blauwalgen nodig hebben zijn nitraten en fosfaten. Deze stoffen zitten in het water, maar door het afvalwater van bedrijven, de landbouw en de huishoudens zitten er soms veel teveel van deze voedingsstoffen in het water.

In die situatie groeien de algen zo sterk dat ze een drijflaag vormen. Dit kun je zien als een groene soep of blauw schuim op een sloot of meertje. Je kunt het ook ruiken!

Zo'n drijflaag brengt meerdere problemen met zich mee:

• Zo kan er steeds minder licht doordringen en kunnen waterplanten afsterven. Doordat het water zo troebel is kunnen roofdieren hun prooien niet meer goed zien en verdwijnen ze.
• Daarnaast verbruiken de blauwalgen veel zuurstof en daardoor kunnen veel waterorganismen doodgaan door zuurstofgebrek.
• Als laatste produceren de blauwalgen ook gifstoffen, die slecht zijn voor mens en dier. Dit is een probleem voor natuurgebieden waar ook gezwommen wordt door mensen. De gifstoffen kunnen allerlei irritaties geven en daarom wordt er een zwemverbod ingesteld als er teveel gifstoffen zijn.

Om dit probleem aan te pakken heeft het waterbeheer een aantal maatregelen.

• Baggeren
• Doorspoelen
• Kunstmatige menging
• Visstandbeheer

Doel van de proef

• Beschrijven van de groei van de blauwalgenpopulatie.
• Vaststellen welke factoren van invloed zijn op deze groei.

Materiaal

• Laptop met Excelprogramma
• Pen en papier / Vragenformulier

Methode

• Lees §7.3.1 uit je tekstboek
• Open het Excelbestand 'Model Algengroei' en volg de aanwijzingen op het scherm
  
  Een link naar het Excelbestand, het vragenformulier en deze
  handleiding als Word-bestand vind je onderaan op deze pagina.

Resultaten

• Beantwoord het vragenformulier

Nabespreking

Maak een verhaal waarin je de volgende vragen beantwoordt:

• Welke factoren van invloed zijn op de groei van blauwalgen.
• Uitleggen waar een plant nitraat en fosfaat (= hetzelfde antwoord als nitraat) voor nodig heeft.
• Uitleggen hoe de blauwalgenpopulatie verandert als er teveel voedingsstoffen in het water komen
  (denk aan: wanneer komt een drijflaag, wanneer mag je niet meer zwemmen, gifstoffen, etc.)
• Wat is het gevolg van teveel algen voor het leven in het water.

Voor het verslag:

• Doel van het onderzoek
• Werkwijze
• materiaal
• methode
• Resultaten
• Nabespreking

Maak een voorpagina (blanco papier), nummer de bladzijden,
maak een inhoudsopgave en doe alles in een snelhechter.

Links naar de bestanden die voor dit practicum nodig zijn:

• Excelbestand 'Model algengroei' voor:
  • Computers met een beeldscherm met hoge reslutie.
  • Computers met een beeldscherm met lage resolutie.
• Het vragenformulier als Word-bestand.
• Deze handleiding als Word-bestand.

Klik op een link om het bestand online te openen of klik met de rechter
muisknop en kies 'Doel opslaan als' om de bestanden op je PC op te slaan.

Terug naar inhoud 3 & 4 tl